KİŞİSEL ZEKAMIN FARKINDAYIM

BÖLÜM I 

Kişisel zekanız. Bu zeka, kendini bilmekle, kendini gerçekleştirmekle, kendini anlamakla ilgilidir; daha açık bir deyişle, insanın kendisinin dürüst, zihinsel bir modeline veya haritasına sahip olmasına ve bu bilgi temelinden yararlanarak kendisini öğrenebilmesine ilişkindir. Gerçekten yüksek bir Kişisel Zeka düzeyine sahip bulunduğunuz zaman, başkalarının “işte kendisiyle barışık bir insan” diyecekleri türden bir kişi olursunuz; böylece hemen hemen tüm kişisel sıkıntıların üstesinden gelebilirsiniz.

Kişisel zekanızın yüksekliğini gösteren belirtiler şu olguları içerir. Nereye gitmekte olduğunuzu bilirsiniz; başkalarıyla birlikte olmaktan hoşlandığınız kadar kendinizle baş başa olmaktan da hoşlanırsınız; genelde yaşamınızı iyi yönetmektesinizdir. Kişisel zeka aynı zamanda Sosyal ve Tinsel zekalarınızın gelişiminin temel taşıdır. Kişisel zekanızı geliştirirseniz bir yandan yaratıcı zekanızı çalıştırıp geliştirirken bir yandan da sosyal zekanızı geliştireceğinizi bilmelisiniz. Peki tüm bu yazılanlara bakarak kişisel zekamızı geliştirmek istesek ne öğrenmeliyiz?

Beynimizin çalışma prensibini bilmek öğrenme yaşantısını doğrudan etkileyen bir sonuca ulaştırır. Bu aşamada, beynimizin yapısı ve sahip olduğu özellikleri içinde bilmemiz gereken en önemli parçaları sağ ve sol loblarımız ile bunların işleyişi ve aralarındaki ilişkidir. Her iki lobun fonksiyonları ve etkilediği zihinsel alanlar farklı olup aralarındaki koordinasyonun kuvveti bizi her açıdan ileri taşır. Sol lob vücudumuzun sağ tarafını, sağ lob ise vücudumuzun sol tarafını kontrol eder. Hayatımızda her iki tarafını da kullanıldığımızı bildiğimiz beynimiz üzerinde yapılan araştırmalar; beynin sadece bir tarafının baskın olarak değil her iki lobun beraber kullanılması durumunda öğrenmenin daha kolaylaştığını ortaya koyar.

Sol beynimiz doğrusaldır, listeleyerek, mantıksal bir perspektiften bakarak bakarak çalışır. Düzenleme, sınıflama ve sıralama yapar aynı zamanda konuşurken kullandığımız kelimelerin anlamları ile ilgilenir. Matematiksel basit işlem becerimizin yaratıldığı alandır. Analitiktir, analiz eder. Konuşma ve yazma becerilerimizi planlar. Her şeyin nedenini bilmek ve işleri sonuçlandırmak ister. İyi bir zaman anlayışı vardır ayrıca monotondur.

Sağ beynimiz en renkli kısmımızdır. Bu kısım, sözsüz şekilde (görüntüler kullanarak) çalışır ve duygular, renkler, ritim, algısal ve sezgisel bilgilerle ilgilenmek konusunda üstündür. Mekansal farkındalık, ayrıntılardan çok bütünle ilgilenmek (Gestalt Düşünme) onun işidir. Yüzleri, eşyaları, yerleri tanır. Hayal gücünü kullanır. Müzik ve sanat konusunda uzmandır. Boyutlandırır. Doğrusal ve sıralı olmayan bir şekilde bilgileri hızlıca işler. Duyguları ve ses tonunu kullanmakta başarılıdır.

Yapılan araştırmalar herkesin yukarıdaki zihinsel yetiler dizisine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Ne yazık ki yanlış eğitim ve yanlış bilgilendirmeler yüzünden çoğumuz bu alanlardan yalnız birkaçında doğuştan beceri sahibi olduğumuzu düşünme eğilimindeyiz.                                       

BÖLÜM II

Öğrencilerimiz matematik dersinde gösterdikleri performansların istenildiği veya beklenildiği şekilde olmaması durumunda yaptıkları açıklamalara bakıldığında; “Ben sözelciyim”, “Benim matematik zekam yok”, “Benim sözelim iyi, matematiğim kötü” gibi kalıplar olduğunu görürüz. Aslında kendini sözel alanda iyi gören öğrencinin iyi olduğu gerçek zihinsel alan sol beynin (yani matematiksel ve analitiksel) etkili olduğu alandır. Öğrencilerimizin konuşabilmeyi, yazabilmeyi, okuyabilmeyi, düşünebilmeyi matematiksel alan ile ilişkilendirmekte zorluk çekmelerinin altında yatan temel sebep, öğrencilerin bu konu hakkında eğitim hayatları başladığı andan itibaren bilgilendirilmemesinden kaynaklanmaktadır. Oysa ki sözeli iyi olan bir kişinin matematiğinin de iyi olması kaçınılmaz bir sonuçtur. Bu sonuç hakkında sistemsel ve kişisel birçok şey söylenebilir ki o başka bir konunun yazısıdır. Benim asıl ulaşmak istediğim şey, bu gerçeği bilerek farkındalığınızı arttırmak ve bu bilinçle yola çıkarak neler yapabileceğimiz konusuna odaklanmaktır.

 

Peki son cümleden yola çıkarak; Beyninizin sağ ve sol yanlarını sınamak ister misiniz? Bu iki alan üzerinde çalışarak hem kapasitelerini hem de aralarındaki ilişkileri arttırarak kendinizi geliştirmek ister misiniz?

     BÖLÜM III

Peki merak edenler varsa işte ilk olarak yapmanız gerekenler:

Beyninizin sol yanını sınamak için kendinize şunu sorun: “Bir dili konuşabiliyor ve anlayabiliyor muyum?”

Konuşabiliyor ve anlayabiliyorsunuz, değil mi? Öyleyse iyi haber, beyninizin sol yanı en modern bilgisayardan daha karmaşık bir tarzda çalışmaktadır. Bu dili öğrenmek için beynin sağ yanında temel matematik yeteneğini; mantık, analiz, dizeleme becerilerini de kullanmış olmanız gerekir.

Beyninizin sağ yanını sınamak isterseniz kendinize şu soruyu sorun: “Nerede bulunduğum sırada şu yaratıcı, sorun çözücü, hayali fikirler şimşek çakar gibi kafamda beliriyor?”

Birçoğumuz araba sürerken, yürüyüş yaparken, deniz kenarında otururken, duş alırken, uyumaya çalışırken bu tür fikirleri tasarladığımızı fark edecektir. Bu tür gerginlikten ve telaştan  uzak durumlarda insan rahat ve genellikle kendi başınadır. Bu gibi fikirleri tasarladığınız sırada çalışmakta olan taraf, beyninizin sağ yanıdır. Gerçekten böyle durumlarda beyninizin sağ tarafı işlevini en iyi biçimde yerine getirir; sol beyin ise o sırda dinlenmektedir.

Dinlenme konusuna gelmişken; beynin sağ ve sol yanları üzerinde yaptığı çalışmalarla bilinen ve bu çalışmalarıyla Nobel ödülü alan Amerikalı psikolog Roger Sperry ayrıca, beyninizin sol yanı etkin durumda iken sağ yanının gevşemiş, yarı-meditatif alfa-dalgası evresine geçtiğini, durum tersine çevrilip de beyninizin sağ yanı etkinleştiğinde beyninizin sol yanının aynı gevşemiş, yarı-meditatif alfa-dalgası evresine girdiğini keşfetti.

Bu aşamada aşağıdaki basit antremanları yapmanız zayıf olan alanı geliştirmek adına faydalı olacaktır.

SOL LOB ANTREMANLARI

  • İzlediğiniz bir film için kritik yazısı yazın.
  • Matematik problemleri çözün. Kuralları olan zeka ve strateji oyunları oynayın.
  • Harcamalarınızın listesini yapın. Bulmaca (Sudoku) çözün.
  • Dolabınızı veya odanızı düzenleyin.
  • Okuduğunuz bir kitabın giriş ve sonuç bölümünü tekrar yazın. Yeni bir dil öğrenin.
  • Dinlediğiniz bir konuşmanın sizi neden etkilediğini düşünün.

SAĞ LOB ANTREMANLARI

  • Her gün belli bir müzik dinleyin.
  • Doğada yürüyüşler yapın. Çocuklarla vakit geçirin.
  • Kendinizi gelecekte hayal edin. Kurgu yapın. Kompozisyon yazın.
  • İki nesne arasında bağlantı kurmaya çalışın. Resim çizin.
  • Her gün kullandığınız yoldan farklı bir deneyin. Dikkat edin kaybolmayın.
  • Enstrüman çalın. Şarkı söyleyin.
  • Renkli ve sesli zeka oyunları oynayın.                             

 BÖLÜM IV

ŞİMDİ SIRA KİŞİSEL ZEKA’MIN GELİŞTİRİLMESİ İÇİN BEYİN CİMNASTİĞİNDE

  • İçinden Konuşmak

Kafanızın içinde sürekli olarak kendi kendinize yaptığınız küçük konuşmaları gözlemleyin ve şu soruları yanıtlarını arayarak bunları denetleyin:

Olumlu mu yoksa olumsuzlar mı?

Yaşamınızın genel niteliğine, sağlığına, mutluluğuna katkı sağlıyorlar mı, yoksa yaşamınızdan bir şeyler mi eksiltiyorlar?

Sizi cesaretlendiriyorlar mı, yoksa özgüveninizi zayıflatıyor ve cesaretinizi mi kırıyorlar?

Bunlarda uygun ayarlamaları yapın. Kendiniz için güçlü bir beyin oluşturma takımı tasarlamaya başlayın.

  • Kendinize En İyi Arkadaşınız Gibi Davranın

 En iyi arkadaşınız kendiniz olmalısınız. Kendinize ve kendinizle baş başa kalmaya zaman ayırın. Başka herhangi bir ilişki siz kendinizle gerçekten mutlu iseniz gerektiği gibi geliştirilebilir.

Şimdi, mutlu olmanızın doğal olarak sürekli gelişmek istemeyi de içerdiğinin farkında olun. Ömrünüz boyunca öğrenmeye ve gelişmeye devam etmek beyninizin doğal isteğidir.

Kendinize, sizin için özellikle değerli olan bir kimseye davranacağınız kadarşefkat ve sevgiyle davranmayı öğrenin. Bunu yapmak için öteki zeka alanlarınızın hepsini, özellikle de duygusal zekanızı kullanabilirsiniz. Kendinize özen göstermenin çok çeşitli yolları vardır: örneğin, özel bir restorana gidebilirsiniz, beğendiğiniz bir kıyafeti alabilirsiniz, çoktandır okumak istediğiniz bir kitabı okumak için kendinize özel bir alan bir yaratabilirisiniz.

Kendinize özen gösterme etkinliklerini gösteren bir mini zihin haritası hazırlayıp buna uygun davranabilirsiniz.

                     

BÖLÜM V

  • Öteki Çoklu Zekalarınızı Geliştirmeye Devam Edin

Zeka alanlarınızda her biri kendinizle olan ilişkinizi geliştirmenize yardımcı olacak ve sizin kendine daha çok güvenen ve huzurlu biri olmanızı sağlayacaktır. Kendinizi geliştirmeye yarayacak fikirler şunlar olabilir:

 

  • Entrüman çalmak. Satranç ve benzeri oyunlar için gerekli olacak becerileri geliştirmek.
  • Kitap okumak
  • Sorulara yanıt aramak
  • Bilgi edinmek
  • Olguları ve verileri kaydetmek, anımsamak
  • Film ve tiyatro oyunları izlemek
  • Fikirler geliştirmek
  • Anlatacak fıkralar öğrenmek, bunları anlatmaya yarayacak becerileri kazanmak
  • Dil öğrenmek
  • Müzik dinlemek, dinlenen müzik hakkında bilgi edinmek ve müzikten iyi anlamak
  • Mantıksal tartışma ve münazara becerileri kazanmak
  • Sosyal ve duygusal becerileri güçlendirmek

 

 

Kendinizi geliştirmeyi basamaklara ayırın ve aşırı heveslenerek acele etme eğiliminden kaçının. Bir gün içinde Leonarda da Vinci olmaya kalkışmayın. Kendinizi geliştirmek içimn makul sayıda hedefler belirleyin ve ancak başlangıç becerilerinizi edindikten ve başlangıç hedeflerinizi geliştirdikten sonra bu başlangıç becerilerinin üstüne yenilerini ekleyin                             

BÖLÜM V

  • Bekleyin

Tartışmalara yol açabilecek duygusal durumlarda seçenekleriniz ve gösterebileceğiniz tepkiler üzerinde durup düşünmek için kendinize kısa bir süre zaman tanıyın. Tepenizin atmasının gerekli ya da yerinde olup olmadığın da düşünün.

  • Düzenli Dinlenme Araları Verin

Bunlar beyninizin “vites değiştirmesine” ve her günkü normal koşuşmalar arasında anlık dinlenme durumları ve zihinsel molalar bulmasına olanak tanır. Bu gibi zamanlarda, beyniniz bütünleştirme ve gözden geçirme fırsatına sahip olur, bu da kendinizi, günlük kasırganın ortasında ki bir “göz” imişsiniz gibi sakin hissetmenizi sağlar.

  • Duygularınızı Dışa Vurun

 Şefkat, sevgi ve takdir duygularınızı çevrenizde bulunanlara sürekli ifade edin. Bunu yapmak için kaç değişik yol olduğunu keşfetmek için Yaratıcı Zeka’nızı kullanın. Örneğin, uygun düşen durumlarda insanlara teşekkür edin, onlara sık sık sevdiğinizi söyleyin, “düşünmek” yerine “hissetmek” gibi duygusal eylem sözcükleri kullanın, yeri geldiğinde ağlayın, özellikle mutlu iken duygularınızı hem sözcüklerle hem de beden dilinizle dışa vurun.

  • Kendinize Karşı Dürüst Olun

Bu bazen, hele başlangıç evrelerinde, acı verebilir; Beyniniz gerçeği arayan bir mekanizmadır, uzun erimde, özellikle kendi hakkınızda doğru söylediğinizde, sizi ödüllendirecektir. Doğruyu söylemek belleğinizde önemli ölçüde daha az stres ve gerginlik doğurur.

                              

BÖLÜM VII 

  • Meditasyon, Kendi Kendine Telkin ve Kendi Kendini Hipnotize Etme Sanatlarını İnceleyin

Dünyanın belli başlı toplumlarının çoğu binlerce yıl boyunca bu sanatları geliştiregelmiştir. Hepsi aynı temanın çeşitlemeleridir. Bu tema, düzenli olarak derinliğine gevşeme ve düşünceye dalma anları yoluyla özbilgi ve iç barışın geliştirilmesidir.

Beş dakika sakin sakin oturup kafanızdan kesintisiz geçen düşünceleri, kaygıları ve “gürültüyü” zihninizden boşaltmanız yeterlidir. Bunun yerine burun deliklerinizden birinden soluk alıp ötekinden soluk vererek “alternatif soluma” egzersizleri de yapabilirsiniz. Bu soluma yöntemi yavaş yavaş ve derin derin soluma üzerinde yoğunlaşmanızı sağlar; bu, yalnızca sizi gevşetmekle kalmaz, beyninize daha çok oksijen ulaşmasını sağlar. Hiçbir sistem için “iyisi budur” denemez.

Belirli bir anda isteklerinize ve ihtiyaçlarınıza en uygun düşeni seçin.

  • Mutluluk Verici Anları Derleyin

Günü yaşarken size “mutluluk veren anları” toplayın: Tam istediğiniz sıcaklıkta bir fincan çay veya kahve, kuşların ötüşmesi; hiç beklemediğiniz bir arkadaşınızın çıkıp gelmesi ve daha mutlu eden nice şeyler.

Yaşadığınız böyle anların zihinsel fotoğraflarını çekin ve ileride tazelenmesi ve sürekli mutluluğun kaynağı olması için belleğinizde saklayın.

  • Sessizlik 

Beyninizin kesintisiz etkinliğine ara vermek için ona günde 10 dakika sessizlik sağlamaya söz verin. Büyük dâhilerin birçoğu böyle yapardı. Doktorlar; bu mini dinlenme aralarının, sağlığı iyileştirmenin ve stresi azaltmanın en iyi yollarından biri olduğunu ve bunların özellikle ağır çalışma koşullarını, aile yaşamını ve sosyal sorumlulukları bir arada yürütmeye çabalayan insanların hepsine yaradığını söylüyorlar. Zihin haritaları bu molalarda kullanılacak harika araçlardır. Bu sessizlik

 

 Kaynak:

Aklın Gücü, Tony Buzan

Hafıza teknikleri, Oğuz Saygın&Sayra Kaya

Beyninizin Pusulası, Aykut Açkalmaz&Gökhan Telkenar

Zihin Haritaları, Tony BUzan

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Author

Write A Comment